{"id":2418,"date":"2022-12-12T21:17:56","date_gmt":"2022-12-12T21:17:56","guid":{"rendered":"http:\/\/www.leszczydol.pl\/?p=2418"},"modified":"2022-12-12T22:15:29","modified_gmt":"2022-12-12T22:15:29","slug":"architektura-kurpi-bialych-stan-zachowania-na-2022-r-podsumowanie-projektu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.leszczydol.pl\/index.php\/2022\/12\/12\/architektura-kurpi-bialych-stan-zachowania-na-2022-r-podsumowanie-projektu\/","title":{"rendered":"Architektura Kurpi Bia\u0142ych – stan zachowania na 2022 r. Podsumowanie projektu."},"content":{"rendered":"\n

Stowarzyszenie Kulturalne WSP\u00d3LNA PRZYSZ\u0141O\u015a\u0106 zako\u0144czy\u0142o sw\u00f3j kolejny projekt, kt\u00f3ry podobnie jak poprzednie zwi\u0105zany by\u0142 z histori\u0105 Ziemi Wyszkowskiej. Tym razem tematem przewod\u00adnim by\u0142a architektura Kurpi Bia\u0142ych i stan jej zachowania na 2022 r.\u00a0 Projekt ju\u017c w zamy\u015ble i fazie pla\u00adnowania by\u0142 zadaniem bardzo ambitnym, zwi\u0105zanym z konieczno\u015bci\u0105 po\u015bwi\u0119cenia du\u017cej ilo\u015bci czasu na badania terenowe. W rzeczywisto\u015bci ilo\u015b\u0107 czasu jaka konieczna by\u0142a to w\u0142a\u015bciwego przeprowadzenia procesu inwentaryzacji by\u0142a du\u017co wi\u0119ksza od zak\u0142adanej.<\/p>\n\n\n\n

Projekt prowadzony by\u0142 w pi\u0119ciu gminach powiatu wyszkowskiego; Bra\u0144szczyk, Rz\u0105\u015bnik, D\u0142ugosiod\u0142o, Wyszk\u00f3w i Somianka. Do ka\u017cdej z gmin przydzielony zosta\u0142 inny zesp\u00f3\u0142 projektowy. Na pierwszym spotkaniu roboczym liderom zespo\u0142\u00f3w przedstawione zosta\u0142y za\u0142o\u017cenia, kryteria doboru obiektu, kt\u00f3ry mia\u0142 by\u0107 ewidencjonowany. Ka\u017cdy z lider\u00f3w dosta\u0142 r\u00f3wnie\u017c materia\u0142y szkoleniowe, instrukcje, wykaz miejscowo\u015bci oraz komplet protoko\u0142\u00f3w inwentaryzacyjnych.\u00a0 Ka\u017cdy z zespo\u0142\u00f3w opracowywa\u0142 kolejno\u015b\u0107 bada\u0144 terenowych wed\u0142ug w\u0142asnych kryteri\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Ju\u017c po pierwszych badaniach by\u0142o jasne, \u00a0jak du\u017cy zakres pracy b\u0119dzie konieczny do wykonania, dlatego w g\u0142\u00f3wnej mierze nastawiono si\u0119 na ewidencj\u0119 budynk\u00f3w mieszkalnych. Budynki gospodarcze, infrastruktura towarzysz\u0105ca oraz obiekty sakralne, kt\u00f3re w za\u0142o\u017ceniach wst\u0119pnych mia\u0142y by\u0107 ewiden\u00adcjonowane zosta\u0142y pomini\u0119te z racji mnogo\u015bci tego typu obiekt\u00f3w oraz braku technicznych mo\u017cliwo\u015bci ich inwentaryzacji.<\/p>\n\n\n\n

Prace projektowe trwa\u0142y od p\u00f3\u017anej wiosny do p\u00f3\u017anej jesieni 2022 r. Badania przeprowadzono w 142 miejscowo\u015bciach powiatu wyszkowskiego. W 51 miejscowo\u015bciach nie zlokalizowanego \u017cadnego budynku zwi\u0105zanego z tradycj\u0105 kurpiowsk\u0105. Zespo\u0142y przejecha\u0142y \u0142\u0105cznie ponad 1400 km i po\u015bwi\u0119ci\u0142y ponad 220 godzin pracy w terenie. W ka\u017cdej badanej miejscowo\u015bci wype\u0142niony zosta\u0142 protok\u00f3\u0142 in\u00adwentaryzacyjny, kt\u00f3ry zawiera\u0142; nazw\u0119 gminy i badanej miejscowo\u015bci, lokalizacj\u0119 obiektu, jego stan u\u017cytkowania oraz stan zachowania. Dla ka\u017cdego obiektu wykonana zosta\u0142a dokumentacja fotogra\u00adficzna. Wykonano 798 fotografii badanych obiekt\u00f3w. Na podstawie informacji zebranych w terenie stworzona zosta\u0142a baza danych, dzi\u0119ki kt\u00f3rej podsumowa\u0107 mo\u017cna stan zachowania architektury kurpiowskiej w powiecie wyszkowskim. Wa\u017cnym elementem s\u0105 tu r\u00f3wnie\u017c obserwacje jakie dostarczyli liderzy zespo\u0142\u00f3w projektowych. Wnioski jakie mo\u017cna na podstawie tych danych wyci\u0105gn\u0105\u0107 nie s\u0105 zbyt optymistyczne. Architektura kurpiowska znika bowiem z naszych teren\u00f3w bardzo szybko. Jako punkt odniesienie podajemy tu zdj\u0119cia wykonane w technice Google Street View. Wykonywane one by\u0142y w 2011 roku. Utrwalono w\u00f3wczas wiele element\u00f3w architektonicznych, z kt\u00f3rych wiele niestety w 2022 roku ju\u017c nie istnieje. Wst\u0119pne szacunki wskazuj\u0105, \u017ce mi\u0119dzy 2011 a 2022 rokiem z krajobrazu Kurpi\u00f3w Bia\u0142ych powiatu wyszkowkiego znikn\u0119\u0142o oko\u0142o 200 drewnianych  budynk\u00f3w charakterystycznych dla tego terenu. Wiele tych budynk\u00f3w zmieni\u0142o w\u0142a\u015bcicieli, kt\u00f3rzy przeprowadzaj\u0105c remont nie zawsze zachowywali tutejsze tradycje. Przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107  jedna z miejscowo\u015bci w Gminie D\u0142ugosiod\u0142o. Fotografia 1 przedstawia budynek przed remontem a kolejna po remoncie.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Fot. 1<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Takich przypadk\u00f3w jest niestety wi\u0119cej. Zdarzaj\u0105 si\u0119 jednak r\u00f3wnie\u017c prawdziwe pere\u0142ki \u2013 chaty kurpiowskie odnowione z odzwierciedleniem kluczowych szczeg\u00f3\u0142\u00f3w lub te\u017c te, kt\u00f3re bez remontu znajduj\u0105 si\u0119 w doskona\u0142ej formie technicznej. S\u0105 te\u017c przyk\u0142ady remont\u00f3w, kt\u00f3re \u0142\u0105cz\u0105 zar\u00f3wno funkcjonalno\u015b\u0107 jak i zachowuj\u0105 pierwotny charakter budowli. Na fotografii 2 przedstawiony zosta\u0142 przyk\u0142ad takiej realizacji.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Fot. 2<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

\u0141\u0105cznie w trakcie realizacji projektu zlokalizowano 264 obiekty  w 142 miejscowo\u015bciach charakterystyczne dla architektury Kurpi Bia\u0142ych. Co daje \u015brednio nieca\u0142e 2 obiekty w jednej miejscowo\u015bci. Jest to wi\u0119c wynik bardzo s\u0142aby, \u015bwiadcz\u0105cy o bardzo szybkim procesie zanikania tradycji kurpiowskiej w budownictwie. Maj\u0105c powy\u017csze dane mo\u017cna wysnu\u0107 tez\u0119, \u017ce w przeci\u0105gu kolejnych 15 lat znikn\u0105 dzi\u015b fotografowane obiekty. Argumentem potwierdzaj\u0105cym t\u0119 tez\u0119 jest fakt, \u017ce wiele z tych budynk\u00f3w jest opuszczonych i znajduje si\u0119 w s\u0142abej kondycji technicznej i nie ma obecnie szans na ich uratowanie. Stan i ilo\u015b\u0107 zachowanych obiekt\u00f3w r\u00f3\u017cnie wygl\u0105da w poszczeg\u00f3lnych gminach. Na wykresie 1 przedstawiono zestawienie ilo\u015bci  i stanu zachowania zidentyfikowanych obiekt\u00f3w w poszczeg\u00f3lnych gminach. Najwi\u0119cej obiekt\u00f3w zidentyfikowano w Gminie D\u0142ugosiod\u0142o za\u015b najmniej w Gminie Wyszk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Wykres 1. \u0179r\u00f3d\u0142o: Opracowanie w\u0142asne<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Jak zosta\u0142o wspomniane wiele budynk\u00f3w znajduje si\u0119 w bardzo s\u0142abej kondycji. S\u0105 to przewa\u017cnie budynki opuszczone, do kt\u00f3rych czasami trudno dotrze\u0107 z racji porastaj\u0105cej wok\u00f3\u0142 ro\u015blinno\u015bci. Trudno tym samym wykona\u0107 by\u0142o dokumentacj\u0119 fotograficzn\u0105. Dlatego w przysz\u0142o\u015bci najlepiej fotografie takie nale\u017cy wykonywa\u0107 wczesn\u0105 wiosn\u0105 lub bardzo p\u00f3\u017an\u0105 jesieni\u0105. Opuszczone i niezamieszka\u0142e budynki gro\u017c\u0105 zawaleniem, dlatego trzeba by\u0107 r\u00f3wnie\u017c ostro\u017cnym przy wszelkich pracach. Na wykresie 2 przedstawione zosta\u0142y proporcje je\u017celi chodzi o stan u\u017cytkowania budynk\u00f3w w poszczeg\u00f3lnych Gminach.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Wykres 2. \u0179r\u00f3d\u0142o: Opracowanie w\u0142asne<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Wiele spo\u015br\u00f3d zlokalizowanych budynk\u00f3w jest ci\u0105gle w doskona\u0142ej formie. Zlokalizowane zosta\u0142y przyk\u0142ady ca\u0142ych zagr\u00f3d utrzymanych w tradycji kurpiowskiej, gdzie spotka\u0107 mo\u017cna by\u0142o do dzi\u015b u\u017cytkowane piwnice zwane dawniej \u015bklep, <\/em>czynne studnie, nienagannie utrzymane budynki gospodarcze wraz z zwierz\u0119tami hodowlanymi.<\/p>\n\n\n\n

W trakcie trwania projektu zrealizowane zosta\u0142y g\u0142\u00f3wne cele jakim by\u0142o stworzenie bazy danych, stworzenie dokumentacji fotograficznej ale r\u00f3wnie\u017c ocena stanu zachowania architektury bia\u0142okurpiowskiej. Zrealizowane zosta\u0142y r\u00f3wnie\u017c cele po\u015brednie jakim by\u0142o spore zainteresowanie spo\u0142eczno\u015bci lokaln\u0105 tradycj\u0105. Cz\u0142onkowie zespo\u0142\u00f3w projektowych podkre\u015blali \u00a0r\u00f3wnie\u017c serdeczno\u015b\u0107, z jak\u0105 na og\u00f3\u0142 spotykali si\u0119 w trakcie tworzenia dokumentacji, cho\u0107 nie oby\u0142o si\u0119 r\u00f3wnie\u017c be sytuacji nieprzyjemnych. Kolejn\u0105 rzecz\u0105 wart\u0105 podkre\u015blenia jest fakt, \u017ce w trakcie trwania projektu zg\u0142aszali si\u0119 wolontariusze ch\u0119tni do niesienia pomocy przy pracach inwentaryzacyjnych. Jedna z miejscowo\u015bci zosta\u0142a nawet zinwentaryzowana zgodnie z przyj\u0119tym standardem przez wolontariuszk\u0119. Jest to tym bardziej motywuj\u0105ce i \u00a0daj\u0105ce pewne perspektywy na przysz\u0142o\u015b\u0107, je\u017celi chodzi o realizowanie podobnych projekt\u00f3w. Wa\u017cnym elementem jest r\u00f3wnie\u017c fakt, \u017ce jeden z zespo\u0142\u00f3w spisowych tworzy\u0142a m\u0142odzie\u017c, mieszka\u0144cy Leszczydo\u0142u Nowin, a ich praca spotyka\u0142a si\u0119 du\u017cym zainteresowaniem ze strony r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Projekt dostarczy\u0142 cz\u0142onkom zespo\u0142\u00f3w projektowych wielu niezapomnianych wra\u017ce\u0144. Cz\u0142onkowie Stowarzyszenia podkre\u015blali to na cyklicznych spotkaniach. Mo\u017cliwo\u015b\u0107 obcowania z przyrod\u0105, natur\u0105 i tradycj\u0105 by\u0142a czym\u015b niesamowitym. W niekt\u00f3rych miejscach bywano po raz pierwszy w \u017cyciu. \u00a0Rozmowy z mieszka\u0144cami kurpiowskich chat, ich wspomnienia, rado\u015bci i smutki , na przemian \u0142zy i radosne u\u015bmiechy pozostan\u0105 \u00a0na d\u0142ugo w pami\u0119ci wszystkich.<\/p>\n\n\n\n

Projekt mogli\u015bmy zrealizowa\u0107 dzi\u0119ki wsparciu i dofinansowaniu Powiatu Wyszk\u00f3w<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

W galerii poni\u017cej przedstawiamy kilka wspomnie\u0144, kontrast\u00f3w i uchwyconych moment\u00f3w w trakcie realizacji projektu.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n<\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Stowarzyszenie Kulturalne WSP\u00d3LNA PRZYSZ\u0141O\u015a\u0106 zako\u0144czy\u0142o sw\u00f3j kolejny projekt, kt\u00f3ry podobnie jak poprzednie zwi\u0105zany by\u0142 z histori\u0105 Ziemi Wyszkowskiej. Tym razem tematem przewod\u00adnim by\u0142a architektura Kurpi Bia\u0142ych i stan jej zachowania na 2022 r.\u00a0 Projekt ju\u017c w zamy\u015ble i fazie pla\u00adnowania … Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_mi_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[47],"tags":[],"class_list":["post-2418","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-projekty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.leszczydol.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2418","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.leszczydol.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.leszczydol.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.leszczydol.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.leszczydol.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2418"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/www.leszczydol.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2418\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2450,"href":"https:\/\/www.leszczydol.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2418\/revisions\/2450"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.leszczydol.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2418"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.leszczydol.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2418"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.leszczydol.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2418"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}